Voynich Elyazması, radyokarbon tarihlemesiyle 15. yüzyılın başlarına (yaklaşık 1404-1438) tarihlenen, bilinmeyen bir yazı sistemiyle yazılmış, garip bitki, astronomik/astrolojik diyagramlar ve çıplak figürlerle dolu bir kitaptır. Adını, 1912'de kitabı satın alan kitap satıcısı Wilfrid Voynich'ten alır. Metnin içeriği bugüne kadar kesin olarak çözülememiştir — profesyonel kriptologlar (İkinci Dünya Savaşı Enigma şifre çözücüleri dahil), dilbilimciler ve amatör araştırmacılar onlarca yıldır üzerinde çalışıyor, ama hiçbir çözüm iddiası bağımsız akademik camia tarafından genel kabul görmedi.
- Kitap, gerçek bir malzemeden (pergament, 15. yy'a ait) yapılmıştır — bu, modern bir sahtekârlık olma ihtimalini büyük ölçüde azaltır, ancak tamamen dışlamaz.
- İçindeki bitki çizimleri, bilinen hiçbir gerçek bitki türüyle tam olarak eşleşmiyor — bu, metnin bir bitki bilgisi kitabı olmayabileceğini, ya da tamamen kurgusal bir "bitki dili" içerdiğini düşündürüyor.
- "Voynichese" olarak adlandırılan yazı sistemi, istatistiksel olarak gerçek bir dile benzer özellikler (Zipf yasasına uyum gibi) gösteriyor — bu, tamamen rastgele bir saçmalık olmadığına işaret ediyor.
- Kitap bugün Yale Üniversitesi Beinecke Nadir Kitaplar Kütüphanesi'nde saklanıyor.
Bilinmeyen Yazı Sistemi
Metindeki karakterler, bilinen hiçbir alfabeyle (Latin, Yunan, İbrani, Arap) doğrudan eşleşmiyor. Bu, metnin ya tamamen icat edilmiş bir yazı sistemi, ya şifrelenmiş bir dil, ya da bilinen bir dilin garip bir kodlamasıyla yazıldığı anlamına gelebilir — hangisi olduğu belirsiz.
İstatistiksel Dil Benzerliği
Dilbilimciler, metnin kelime uzunluğu dağılımı ve tekrarlanan örüntülerinin, tamamen rastgele üretilmiş bir metinden farklı, gerçek bir dilin istatistiksel özelliklerine benzediğini gösterdi. Bu, kitabın anlamsız bir "saçmalık" olmadığı yönünde güçlü bir işaret, ama bu tek başına içeriği çözmüyor.
Sahtekârlık Hipotezi
Bazı araştırmacılar, kitabın ortaçağda birine (özellikle bir hamiye, sözde "gizli bilgi" satmak için) satılmak amacıyla kasıtlı olarak anlamsız bir şekilde üretilmiş bir sahtekârlık olabileceğini öne sürüyor. Radyokarbon tarihlemesi malzemenin gerçekliğini kanıtlasa da, içeriğin "anlamlı" olup olmadığı ayrı bir sorudur.
| İddia | Kaynak | Akademik Durum |
|---|---|---|
| Metin bilinen bir dilin (Latince, İtalyanca) şifrelenmiş hâli | Çeşitli araştırmacılar, farklı dönemler | Hiçbir öneri, metnin tamamını tutarlı biçimde çözemedi |
| Metin bir yapay/icat edilmiş dil | William Friedman (ünlü kriptolog), 20. yy | Ciddiye alınan bir hipotez, ama kanıtlanmadı |
| Metin anlamsız bir ortaçağ sahtekârlığı | Gordon Rugg, 2003-2004 | Belirli bir tablo/kart tekniğiyle benzer metin üretilebileceğini gösterdi, ama bu orijinalin sahte olduğunu kanıtlamıyor |
| 2019'da bir akademisyen (Gerard Cheshire) "çözdüğünü" iddia etti | Romance Studies, 2019 | Dilbilimciler ve ortaçağ uzmanlarınca büyük ölçüde reddedildi, metodolojik olarak eleştirildi |
Metnin gerçekten anlamlı bir dil mi yoksa kurgusal bir sahtekârlık mı olduğu kesin olarak bilinmiyor; her iki olasılık için de güçlü ama kesin olmayan argümanlar mevcut.
