Frigler, Geç Tunç Çağı çöküşünün ardından MÖ 12. yüzyıldan itibaren Anadolu'ya yerleşen ya da zaten bölgede yaşayan, Balkanlı kökenleri tartışmalı bir halktır. Hitit İmparatorluğu'nun çöküşünün bıraktığı güç boşluğunu dolduran Frigler, MÖ 9.-7. yüzyıllarda Anadolu'nun merkezi kısımlarında güçlü bir krallık kurdu.
Frig kültürü müzikal açıdan da önem taşımaktadır. Frig Modu olarak bilinen müzikal dizi, antik Yunan müziğini ve dolayısıyla Batı müzik teorisini etkilemiştir.
MÖ 333'te Büyük İskender Gordion'a girdi. Kentteki eski sarayda, bir arabaya bağlanmış karmaşık bir düğüm asılıydı. Efsaneye göre bu düğümü çözen kişi Asya'ya hükmedecekti.
İskender düğümü çözmeye çalıştı. Geleneksel anlatıya göre düğümü çözemeyince kılıcını çekti ve düğümü bir darbede kesti. "Gordian knot" ifadesi bugün hâlâ İngilizce'de "çözümsüz görünen bir problemi radikal bir yöntemle aşmak" anlamında kullanılmaktadır.
Gordion çevresindeki 80'den fazla tümülüsün en büyüğü yaklaşık 53 metre yüksekliğinde ve 300 metre çapındadır. 1957'de Rodney Young liderliğindeki Pennsylvania Üniversitesi ekibi bu tümülüsü kazdı.
İçinde ahşap bir oda mevcuttu. Odada, günümüzde hâlâ korunmakta olan organik malzemelerin dünyada en iyi örneklerinden biri bulundu: ahşap mobilya, tekstil kalıntıları ve gömü hediyesi olarak konulan bronz kaplar.
Gömünün kime ait olduğu tartışmalıdır. Uzun süre Kral Midas'a atfedildi; ancak iskelet analizi MÖ 740-700 arasına tarihlenmektedir. Midas'ın babası Gordias veya başka bir kral da olabilir.
Midas Tümülüsü'ndeki ahşap oda, 2.700 yıldır korunabilmiştir. Bu nadir durumun nedeni, tümülüsün anaerob (oksijensiz) ortamı ve sabit nem dengesidir. Odadaki meşe ahşabı, kiriş ve mobilya parçaları bugün hâlâ sağlam durmaktadır.
Kurtarılan mobilya ve tekstil parçaları, Demir Çağı Anadolu mobilya geleneğinin bugüne ulaşan tek kapsamlı örneğini oluşturmaktadır.
Midas Altın Efsanesi Nereye Dayanıyor?
Mitolojik Midas, dokunduğu her şeyi altına çeviren hediyesiyle bilinir. Tarihsel Midas ise Asur kaynaklarında "Mita" adıyla geçen ve gerçekten var olmuş bir Frig kralıdır. İki Midas arasındaki bağ nettir; ancak altın efsanesi ne kadar tarihsel, ne kadar mitolojiktir?
Bazı araştırmacılar, Midas döneminde Friglerin gerçekten zenginleştiğini ve bu zenginliğin efsaneleştiğini öne sürmektedir.
Ama Gordion'un asıl büyüsü o ahşap odadadır. 2.700 yıl öncesinden gelen tahta sandalye kolları, tekstil dokusu. Bunlar benim için savaşlardan ve düğümlerden çok daha dokunucu.
---