Schliemann Kimdi?
Heinrich Schliemann (1822-1890), Almanya'da doğan, kendi kendini yetiştirmiş bir iş adamıydı — ticaret yoluyla büyük bir servet biriktirdikten sonra, çocukluğundan beri hayran olduğu Homeros destanlarının gerçek bir tarihsel çekirdeğe dayanabileceğine dair güçlü bir inanç geliştirdi.
Heinrich Schliemann, 1870'lerde, Homeros'un İlyada'sındaki coğrafi ipuçlarını rehber alarak, bugünkü Türkiye'nin Çanakkale bölgesindeki Hisarlık tepesinde kazılar yaptı ve burada, çok katmanlı, MÖ 3. binyıldan MS 1. binyıla kadar uzanan bir dizi antik yerleşim buldu. Bu katmanlardan biri (Troia VII olarak adlandırılır), yıkım izleri taşıyor ve MÖ ~1200 civarına tarihleniyor — bu, Homeros'un anlattığı Truva Savaşı'nın gerçek tarihsel dönemiyle örtüşüyor. Ancak Schliemann'ın kazı yöntemleri modern arkeologlar tarafından ciddi biçimde eleştiriliyor — bu aceleci yaklaşım, önemli üst katman verilerinin geri dönülemez şekilde kaybolmasına yol açtı.
Frank Calvert'in Öncü Katkısı
Schliemann'ın hikâyesi genellikle onun tek başına yaptığı bir keşif olarak anlatılsa da, İngiliz-Amerikalı arkeolog Frank Calvert, Hisarlık'ın Truva olabileceğini Schliemann'dan önce öne sürmüş ve hatta bölgede küçük ölçekli ön kazılar yapmıştı.
1870'lerdeki Büyük Kazı
Schliemann, 1871'den itibaren, Hisarlık'ta büyük ölçekli kazılara başladı. Kazı yöntemi son derece kaba ve aceleciydi — Schliemann, "gerçek Truva"yı bulma hevesiyle, üst katmanları büyük ölçüde tahrip ederek daha alt, daha eski katmanlara ulaşmaya çalıştı.
"Priamos'un Hazinesi" Tartışması
1873'te, Schliemann, altın ve diğer değerli eşyalardan oluşan büyük bir define buldu ve bunu "Priamos'un Hazinesi" olarak adlandırdı. Ancak sonraki arkeolojik analizler, bu hazinenin gerçekte savaştan yaklaşık bin yıl önceki, çok daha erken bir döneme ait olduğunu gösterdi.
Kaçak Kazı ve Eserlerin Kaderi
Schliemann, bulduğu hazineyi, dönemin Osmanlı yasalarını ihlal ederek, gizlice ülke dışına kaçırdı. Hazine, sonraki yıllarda Almanya'ya götürüldü, İkinci Dünya Savaşı sırasında kayboldu ve nihayetinde 1990'larda Rusya'da olduğu ortaya çıktı.
"Priamos'un Hazinesi," bugün hâlâ Moskova'da, Puşkin Müzesi'nde sergileniyor.
Wilhelm Dörpfeld'in Düzeltici Çalışması
Schliemann'ın ölümünden sonra, mimar Wilhelm Dörpfeld, kazı çalışmalarını devam ettirerek, Schliemann'ın erken dönem hatalarını büyük ölçüde düzeltti.
Modern Kazılar: Manfred Korfmann
1988'den itibaren, Alman arkeolog Manfred Korfmann liderliğinde yürütülen modern kazılar, Hisarlık'ın önceden düşünülenden çok daha büyük bir şehir olduğunu ortaya çıkardı.
Yanlış Bilinenler
Yanlış: Schliemann, Truva'yı tamamen kendi başına, hiçbir öncül olmadan keşfetti.
Doğrusu: Frank Calvert, Hisarlık'ın Truva olabileceğini Schliemann'dan önce öne sürmüştü.
Yanlış: "Priamos'un Hazinesi," gerçekten İlyada'daki savaş dönemine ait.
Doğrusu: Bu hazine, savaştan yaklaşık bin yıl önceki daha erken bir döneme aittir.
Yanlış: Schliemann'ın kazı yöntemleri, dönemin standartlarına göre kabul edilebilirdi.
Doğrusu: Modern arkeologlar, onun aceleci, tahripkâr yöntemlerini ciddi biçimde eleştiriyor.
Kronoloji
Sonuç: Efsaneyi Coğrafyaya Bağlayan Bir Kazı
Schliemann'ın kazıları, hem arkeolojinin en heyecan verici başarılarından birini hem de dikkatsiz kazı yöntemlerinin ne kadar geri dönülemez zarar verebileceğine dair kalıcı bir uyarıyı temsil ediyor.
- Truva Atı: Efsane mi, Gerçek Bir Askeri Taktik mi?
- Miken Uygarlığı'nın Çöküşü: Saray Sisteminin Aniden Sona Erişi
- Homeros Sorunu: İlyada ve Odysseia'yı Gerçekten O mu Yazdı?
- Tunç Çağı Çöküşü: MÖ 1200'de Akdeniz'i Saran Toplu Yıkım
